Nuri Bilge Ceylan Sineması ve Sinematografi

Nuri Bilge Ceylan bu defa da Avrupa Film Ödüllerinde, en iyi yönetmen dahil 3 dalda aday. Peki Cannes Film Festivali’ni kazanana kadar basında pek yer bulmayan bu yönetmen ve sinemasını ne kadar iyi tanıyoruz? Durağan, karanlık filmlerini bu kadar eşsiz ve değerli kılan nedir?

Birkaç ay önce Nuri Bilge Ceylan Masterclass adı altında İzmir’deki bir seminerine katılma imkanı buldum. Tahminimin çok ötesinde samimiyette ve alçakgönüllülükte bir sanatçıyla karşılaştım.

Nuri Bilge Ceylan’ın ilk tutkusu fotoğraf ve dolayısıyla filmlerinde de bu özelliği ön plana çıkıyor. Olağan hayatlardan kesitler sunması ve filmlerindeki uzun sessizliklerin ardında, hareketli senaryoların karmaşasından uzaklaşıp daha saf bir sinematografi sunma çabası olduğunu düşünüyorum. Dolayısıyla filmlerini; bir gece eğlencesine gidip durgun bir mekana girmenin hayal kırıklığıyla değil bir doğa gezisinde manzarayla baş başa kalıp bu durağanlıktan keyif almanın huzuruyla izlemek gerek.

 Yunanca’da hareketle çizmek, yazmak anlamına gelen “Sinematografi”’yi, kısaca sesli ve hareketli fotoğraf sahneleri yaratma sanatı olarak niteleyebiliriz. Örneğin; sinematografik estetiğin belki en katı savunucusu Akira Kurosawa’nın filmleri için; herhangi bir karenin dondurulup tab edildiğinde sanat galerilerinde gösterilebilecek bir tablo elde edilebileceği söylenir.

 

“Kurosawa’nın Ran filminden bir sahne”

 Kanımca Nuri Bilge Ceylan da John Ford ve Akira Kurosawa’nın ardından Sergio Leone’nin takip ettiği ekolün modern bir temsilcisi. Bunun en önemli kanıtı da “Bir Zamanlar Anadolu’da” eseri. Kendisine çok tartışılan bu konuyla ilgili soru sorma fırsatını yakaladım. Sergio Leone filmlerini çok sevdiğini ve Bir Zamanlar’la başlayan her eserde biraz da olsa Sergio Leone atfı olduğunu, bu seviyede bir sanatçıda ender görüllür bir alçakgönüllükle kabul etti. Tabii ki en önemli benzerlik bu isim değil, filmdeki sanatsal işleyiş…

Üç Maymun’u hali hazırda izlediyseniz, yalnızlığımızı bize anlatan Uzak, sinema tarihinin belki en iyi kar görüntüleriyle dolu İklimler ve tabii son başyapıt “Bir Zamanlar Anadolu’da”yı da izlemenizi tavsiye ederim. Büyük ustaya da ödüllerde başarılar dileriz…